Między obrazami
Adam Zaklukiewicz ZAKLUK
Nabiści szukali malarstwa, które nie tylko przedstawia świat, lecz nadaje mu własny rytm. Pod koniec XIX wieku połączyły ich eksperymenty z kolorem, uproszczoną formą i dekoracyjną płaszczyzną obrazu. Nazwa grupy pochodzi od hebrajskiego słowa oznaczającego proroka.
„Między obrazami” to fotograficzny zapis oglądania wystawy: spojrzenie na prace, ale też na ramy, światło i przestrzeń, w której spotykają się obrazy oraz widzowie. Fotografie są punktem wyjścia do opowieści o nowym sposobie widzenia, nie katalogiem dzieł.
Od koloru do obrazu
W 1888 roku Paul Sérusier namalował w Pont-Aven niewielki pejzaż pod kierunkiem Paula Gauguina. Po powrocie do Paryża pokazał go kolegom z Académie Julian. „Talizman” stał się dla przyszłych nabistów znakiem odejścia od wiernego naśladowania natury.
Kolor mógł odtąd wyrażać wrażenie i budować kompozycję, zamiast jedynie odtwarzać wygląd przedmiotów. Uproszczenie nie oznaczało zubożenia obrazu: otwierało drogę do innej intensywności patrzenia.
Blisko codzienności
Nabistów nie łączył jeden temat ani identyczny styl. W kręgu grupy tworzyli między innymi Pierre Bonnard, Édouard Vuillard, Maurice Denis i Paul Ranson. Obok poszukiwań symbolicznych i religijnych ważne miejsce zajmowały wnętrza, portrety oraz zwyczajne chwile domowego życia.
Wzory tkanin, tapet i ubrań stawały się częścią malarskiego porządku. Postać i otoczenie mogły współtworzyć jedną płaszczyznę — opowieść rozgrywała się równie mocno w kolorach i liniach, jak w przedstawionej scenie.
Poza granicami płótna
Inspiracja japońskim drzeworytem sprzyjała uproszczonym kształtom i nieoczywistym kadrom. Nabiści interesowali się także grafiką oraz przedmiotami i dekoracją wnętrz: parawanami, wachlarzami, witrażami czy tkaninami. Sztuka miała przenikać codzienne otoczenie.
Na wystawie obraz nigdy nie istnieje całkiem sam. Sąsiaduje z innymi pracami, odbija światło, zostaje ujęty w ramę i w architekturę sali. Fotografia pozwala zatrzymać właśnie te relacje — to, co wydarza się pomiędzy obrazami.
Kontekst historyczny: Musée d’Orsay · Musée des impressionnismes Giverny